Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΧΑΤΖΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ "Το διπλό βιβλίο". Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΧΑΤΖΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ "Το διπλό βιβλίο". Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Ιµείς ιδώ στο Ντοµπρίνοβον…



Κόσµος ήτανε και τώρα στο χωριό του, πολύς, Αύγουστο µήνα που γύρισε. Και χάρηκε βέβαια που τους βρήκε τόσους εκεί. Άλλοι τον ’ξέραν, τους ήξερε, µ’ άλλους βρεθήκανε να ’χουν συγγένειες, παλιές γνωριµίες. Το βράδυ ανεβαίνουνε και µαζεύονται στο µπακαλικάκι του δρόµου, κατεβαίνουν στην εκκλησιά µε το µεγάλο της πλάτωµα, πότε πάλι στην πλατεία του σχολειού - µια ταράτσα πάνω από τη ρεµατιά.
Θα ’θελε να τους έλεγε κάτι κι αυτός για τα δικά του της Γερµανίας, την ξενιτιά, τη νοσταλγία, τα βάσανα. Εδώ τώρα µπορούσε να το λέει πια και να µην φοβάται, πως «Ιµείς ιδώ στο Ντοµπρίνοβον…». ∆ικοί του άνθρωποι είναι γύρω του, Ντοµπρινοβίτες, Ντοµπρίνοβο είναι όλα.
Και δεν το λέει. Από τις πρώτες µέρες ακόµα αρχίζει να νιώθει πως κάπως είναι και κάπως δεν είναι µαζί µε τους άλλους. Κάτι του λείπει για να ’ναι µαζί τους, για να ’ναι απ’ αυτούς. O συγγραφέας µας να ’ταν εδώ, θα µπορούσε να ’λεγε πως αυτός απόµεινε όλα τα χρόνια της Γερµανίας Ντοµπρινοβίτης, οι άλλοι δεν είναι τίποτα πια, από πουθενά δεν είναι. Όπου βρεθούνε, µόλις βρεθούνε, θ’ αρχίσουν σε λίγο να λένε πάλι για τις δουλειές τους, για τα λεφτά τους, τα µαγαζιά τους, τα πράµατα, µηχανήµατα, χτήµατα που αγόρασαν, που θ’ αγοράσουν. Αν ήταν εδώ κανένας Μπρουσάκης, Σαββίδης, Γιαννόπουλος, από κείνους τους φιλόσοφους του ελληνικού καφενείου, θα ’χε πάλι τη σοφή την εξήγησή του - κοινωνία της κατανάλωσης και το ξερίζωµα, την αλλοτρίωση των ανθρώπων και τ’ άλλα που λέγανε.
O Σκουρογιάννης δεν µπορούσε βέβαια να σκέφτεται τέτοια πράµατα, τόσο πολλά. Άρχισε µόνο και το ’νιωθε πως ήτανε µόνος µέσα σ’ αυτούς τους ανθρώπους, έτσι σαν λίγο ξένος ανάµεσά τους. Του φαίνονται λίγο παράξενοι - άλλος κόσµος είναι. Άλλοι, λοιπόν, ήταν εκείνοι οι φιλόσοφοι µε τις πολλές θεωρίες τους, τις παρλα-πίπες και τους καυγάδες. Αυτός ήταν που τους απόπαιρνε τότε - τους θυµιέται τώρα καµιά φορά το βράδυ, γυρίζοντας σπίτι. Και κείνα τα βράδια της ξενιτιάς, το κουτό, βαρετό ξεροστάλιασµα στο σταθµό - δεν ξέρει βέβαια κι αυτό να το πει - αν άλλο δεν είχανε µέσα –ήτανε κάπως σαν να τους δέναν, να τους ενώναν – ίδιος καηµός, ίδια πίκρα- κάπως κοντά σου τον νιώθεις τον άλλον. Πολύ σκορπισµένοι του φαίνονται τούτοι - µέσα στην Ελλάδα, µέσα στο δικό τους τον τόπο. Και δεν το λέει «Ιµείς ιδώ εις το Ντοµπρίνοβον» - φοβάται ο Σκουρογιάννης µη του ριχτούνε, τον αποπάρουν κι εδώ.
Έβαλε µαστόρους κι έφκιαξε το ’να δωµάτιο, έφκιαξε δίπλα το µαγειριό του, ταχτοποίησε µε µεράκι τα γερµανικά κουζινικά που ’χε φέρει, έφκιαξε µπροστά την αυλή την πλακόστρωτη, την περγολιά της. Έφκιαξε και λίγο το φράχτη - πήγε κι έφκιαξε και τους τάφους των γονιών του στο νεκροταφείο – τα τέλειωσε όλα σωστά, νοικοκυρεµένα. Oι άλλοι θα φεύγαν ως το φθινόπωρο, αυτός δεν έφευγε, ερχόταν. Κατέβηκε για λίγες µέρες στα Γιάννινα, κανόνισε την επιταγή για τη σύνταξή του, να του τη στέλνουνε στο χωριό, έβαλε τα λεφτά του στην τράπεζα, τέλειωσε µ’ αυτά, γύρισε πίσω.
Καιρός ήτανε πια να περπατήσει και λίγο τον τόπο του. Πήρε το δισάκι του ένα πρωί - να κατέβαινε ως κάτω στη ρεµατιά, να ’µπαινε λίγο στο δάσος. Κατέβηκε. Μικρά «πριόνια» δουλεύουν και τώρα στην άκρη του δάσους. Έκατσε λίγο - την είδε την τυράγνια των ανθρώπων, των µουλαριών, να κουβαλούν ως τα φορτηγά τούς µεγάλους κοµµένους κορµούς. Πιο γνώριµος του φάνηκε ο κόσµος αυτός, πιο δικός του. Τράβηξε ύστερα λίγο πιο πέρα, έκοψε αριστερά, µπήκε στο µεγάλο δάσος. Πήρε το παλιό µονοπάτι των τσοµπαναραίων, των ξυλοκόπων, των παλιών ληστάρχων που τραβάει για την κορφή. Ανάσανε βαθιά το βουνίσιον αγέρα, στάθηκε µια στιγµή και τ’ άκουσε ζωντανό το βούισµα εκείνο των δέντρων - που µακρινό τον ακολουθούσε τότε στη Γερµανία. Έφτασε στο ξέφωτο που ’ξερε, κοντά στην κορφή – ένα µικρό λιβάδι - σκηνίτες εκείνα τα χρόνια τα φέρναν εδώ και βοσκούσανε τα µικρά κοπάδια τους.
Γύρισε αργά στο χωριό µε το ηλιοβασίλεµα - γραµµή για το σπίτι - κανέναν δεν ήθελε. Ήτανε µια µέρα καλή, κάτω στη ρεµατιά, στη χαλικαριά, στα πριόνια, ψηλά στο βουνό. Τ’ όνειρο του γυρισµού του δεν τον είχε γελάσει.
Δημήτρης Χατζής

«Το διπλό βιβλίο»




Όλα τα αποσπάσματα από το βιβλίο αυτό, εδώ


Γι’ αυτή την αίσθηση του άφθαστου



Δυο ώρες πικρές περάσαμε σ’ αυτό το καταραμένο παγκάκι, χωρίς να μπορούμε να σπάσουμε τη σιωπή που μας κρατάει απ’ το σβέρκο.
― Έρικα, αγάπη μου, λέω σε μια στιγμή κ’ είναι σα μια πνιγμένη κραυγή.
Δε λέει τίποτα, δεν ρίχνεται στην αγκαλιά μου να κλάψουμε, σε λίγο σηκώνεται.
― Είσαι εντάξει, Κώστας, λέει. Την έκανες για μένα την αγγαρεία. Εσύ δεν ήθελες να ’ρθεις.
― Και πειράζει, που την έκανα για σένα; ρωτάω.
― Πειράζει. Άλλο θα ’ταν να το θέλαμε κ’ οι δυο, λέει πεισματωμένη και ξεκινάει να φύγουμε.
Δεν μιλήσαμε σ’ όλο το δρόμο – ξέρουμε κ’ οι δυο μας. Είναι το τέλος.




Πόσο το πήγαμε αυτό το τέλος; Δυο μήνες, τρεις μήνες; Μήτε να ’μαστε σαν πρώτα μήτε να χωρίζουμε. Σερνόμασταν. Εμείς που αγαπηθήκαμε τόσο… Την έκανα εγώ την αρχή. Δεν πέρασα ένα βράδι στο κατάστημα να την πάρω. Εκείνη δεν ήρθε το Σάββατο σπίτι – είμουνα μέσα και την περίμενα. Εγώ δεν πήγα την Κυριακή στο δικό της σπίτι – εκείνη θα ’τανε μέσα και θα περίμενε.




Πέντε μήνες όλο κι όλο βάσταξε ο δικός μας έρωτας. Τόσο, λέω, να ’ναι η νόρμα του και για τους άλλους; Ή μήπως ο έρωτας δεν είναι για τους φτωχούς – τα μπερδεύουν όλα και πεινασμένοι γι’ αυτό που λέγαμε, την αληθινή ζωή – τα περιμένουν όλα μονάχα απ’ τον έρωτα; Ή μήπως ακόμα, έτσι είναι ο κόσμος αυτός ο σημερινός μας – ξεμάθαμε ν’ αγαπούμε, δεν ξέρουμε τι μας φταίει – και διαολιζόμαστε με τον έρωτα, όσο να τον χαλάσουμε, να δούμε τι έχει από μέσα;




Έτσι τον έμαθα και τον έρωτα. Έμαθα, πως είναι μεγαλύτερος απ’ τον άνθρωπο, είναι λοιπόν, ακατόρθωτος. Μια φαντασία για κάποιον καιρό και καταλαγιάζει, σκορπίζεται. Και πρέπει, λέω, να ’ναι πολύ σπάνιο πράμα – της τύχης ολότελα – τα δυο πλάσματα να μπορούν να μείνουν ενωμένα, έτσι που τα θέλαμε εμείς. Ο συμβιβασμός που μπορούν να κάνουν – ορίστε, τον έκανα εγώ – δεν είναι για να σώσουν τον έρωτα, είναι για να τον ξεφύγουν, να παραιτηθούν απ’ αυτόν. Και πάλι δεν σώζεται τίποτα. Άλλοι μένουνε παραιτημένοι, μαζί και χωρίς τον έρωτα. Οι άλλοι χωρίζουν – να μην τον προδώσουν. Κ’ έτσι κι αλλιώς η πίκρα πάντα μένει. Για πάντα. Δεν είναι που λείπει τ’ αγαπημένο πρόσωπο, αυτό που φάνηκε πως είταν ο έρωτας. Είναι για την γνωριμιά του ακατόρθωτου. Γι’ αυτή την αίσθηση του άφθαστου που έχω και εγώ. Η Έρικα και κείνα τα τραίνα τα μισητά μου που δεν πάνε πουθενά, γίναν ένα πράμα. Είναι ο μεγάλος, ο άπιαστος κόσμος – που δεν υπάρχει. Η φαντασία μας τον άγγιξε μια στιγμή με τον έρωτα. Μια στιγμή μονάχα – και χάθηκε.
Η Έρικα που ’ταν ο έρωτας έφυγε. Η άλλη η Έρικα είναι μια κοπέλα που δουλεύει χαμάλισσα σ’ ένα κατάστημα λίγο πιο κάτω απ’ το Ντομ. Γλυκιά, φτωχή, βολικιά. Είναι μια τίμια κοπέλα – τίμια στο φίφτυ-φίφτυ, τίμια στον έρωτα, τίμια στο χωρισμό. Από μας τους φτωχούς – και γω πολύ την αγάπησα. Άμα θέλω, μπορώ να πάω, στέκομαι και περιμένω την ώρα που θα σκολάσουν, την παίρνω στο σπίτι, ξαναπηγαίνουμε στο δικό της. Για το φίφτυ-φίφτυ, χωρίς τον έρωτα. Και πάω την Κυριακή το πρωί και στα μανιτάρια της – για τον αέρα τον καθαρό, για να σκοτώνουμε τον καιρό – αφού δεν έχουμε και τι να τον κάνουμε. Και παντρευόμαστε κιόλας – για το γάμο, χωρίς τον έρωτα. Κ’ έχουμε και δύο μιστούς. Και κάνουμε και δύο παιδιά, από τα δώδεκα που ’θελε. Έτσι δεν είναι; Έτσι δε γίνεται μ’ όλους;
Ε, λοιπόν, όχι του κερατά… Μένω με την άλλη – που δεν θα ξανάρθει. Εκείνη την Έρικα που ’χε τον τρόμο στα μάτια. Να πικραίνομαι, να μετανιώνω, ν’ αποδιώχνω το βράδι την αγαπημένη της θύμηση, να την ονειρεύομαι μέσα στον άπιαστο κόσμο – ναι, ναι, εγώ το τίποτα των ανθρώπων, ο Κώστας εκείνος ο ανύπαρκτος…
Δημήτρης Χατζής

Το διπλό βιβλίο»


σελ. 117-120




Όλα τα αποσπάσματα από το βιβλίο αυτό, εδώ



Μια στρογγυλή γυναίκα με στρογγυλή ζεστασιά



Τον άλλο τον έρωτα, τον αληθινό, που λένε, δεν τον ήξερα πώς μπορεί να ’ναι. Σκεφτόμουνα πως δεν είναι για μένα. Θα πρέπει, σκεφτόμουν, να έχεις και λίγο τρυφερή την ψυχή σου και κάτι να ξέρεις, κάπως να τα λες και κείνα τα ψυχικά, τα πνευματικά, τα ποιητικά – πού να τα ξέρω; Ο έρωτας, έλεγα, δεν είναι για μας, τα παιδιά του φίφτυ-φίφτυ. Και δεν τον σκεφτόμουν, δεν τον περίμενα.
Και ήρθε κι αυτός. Έρικα τη λέγανε. Δούλευε σ’ ένα κατάστημα, από κείνα τα δικά μου, να πούμε, στη μεγάλη λεωφόρο, όχι πωλήτρια – κουβαλούσε από μέσα δέματα για τα ράφια που αδειάζαν, τους πάγκους και τις βιτρίνες – δουλειά πάνω-κάτω σαν τη δική μου, βρεθήκαμε έτσι να ’μαστε και κάπως συνάδελφοι. Την είχα δει μερικές φορές σ’ αυτό το κατάστημα, ποτέ δεν της έδωσα σημασία – τι σημασία;
Όπου ένα βράδι – τη βρίσκω στο μπαρ που ’χαμε πάει με το Σκουρογιάννη. Είταν μ’ άλλες δύο. Γνέψαμε, χαμογελάσαμε κι από δω κι από και, σηκωθήκαμε σε λίγο και πήγαμε στο τραπέζι τους. Λέγαμε διάφορα – αυτές θέλανε να χορέψουν, σηκώθηκε τότε κι ο Σκουρογιάννης και στριφογύριζε σαν ελέφας από το τσίρκο. Γελούσαμε, τις κεράσαμε, η ώρα περνούσε καλά. Οι άλλοι σηκωθήκαν κάποτε να φύγουν – εγώ κι αυτή κοιταχτήκαμε μια στιγμή – εμείς θα μείνουμε λίγο, τους είπε. Μείναμε. Δεν είχαμε τι να πούμε, δε χορεύαμε, δεν πίναμε, μα δε φεύγαμε.
― Ήρθαμε να βρούμε κανένα καλό αγόρι, λέει στο τέλος αυτή.
Δεν είπα τίποτα – και πάλι δε φεύγαμε. Είταν αργά, περασμένες οι δύο, όταν της είπα να την πάρω στο σπίτι.
― Μα αφού γι’ αυτό ήρθαμε; λέει.
Και λέω και γω μέσα μου – Παναγία βοήθα, τι σπαθί κορίτσι είναι τούτο.
Έγιναν όλα όπως γίνονται και τις άλλες φορές, χωρίσαμε ωραία την Κυριακή το πρωί. Ανοίγω και το συρτάρι του κομοδίνου, της δείχνω μέσα τους θησαυρούς μου.
― Πάρε ό,τι θέλεις, της λέω.
Τα ’βγαλε όλα, τ’ ανακατεύει, τα βάζει πάλι σε τάξη – πήρε ένα ζευγάρι αντρικά κορδόνια.
― Τι τα θέλεις; ρωτάω.
― Τίποτα, λέει. Γι’ αυτό τα παίρνω.
Σπαθί.


Ένα ζευγάρι κορδόνια που δεν χρειάζονται σε τίποτα – αυτό, λοιπόν, μπορεί να ’ναι ο έρωτας; Χωρίσαμε την Κυριακή το πρωί, ωραία-ωραία όπως τις άλλες φορές. Μα δεν είταν ωραία που δεν μπορούσα να την ξεχάσω, όπως γινόταν τις άλλες φορές. Τη Δευτέρα κουβαλάω τα κασόνια μου στο διάδρομο και μετανιώνω που την άφησα κ’ έφυγε. Το σπαθί δεν φεύγει απ’ το νου μου, καρφώθηκε, το κορμί της δεν φεύγει από πάνω μου, κόλησε. Σκολνάω καμιά φορά, τρέχω σαν τρελός στο κατάστημα που δουλεύει, κάνω πως ψωνίζω ένα σαπούνι, δεν είναι εκεί, διαλέγω κ’ ένα μολύβι – ώσπου τη βλέπω, της κάνω νόημα πως περιμένω απ’ έξω. Βγαίνει κάποτε, τρέχει, πέφτει στην αγκαλιά μου – Μάιν Κώστας… Μόνο που δεν μας πήραν τα δάκρυα και τους δυο.
Πώς είταν; Το πρόσωπο στρογγυλό, τα μαλλιά της κοντά κομμένα – έτσι που μ’ αρέσουν εμένα. Καστανά, πολύ μαλακά. Όλη της είναι στρογγυλή πάνω στα γερά της τα πόδια, με το κρεατάκι της παντού, το στήθος, τα πισινούλια της, σωστή γυναίκα. Μια ζέστη βγαίνει απ’ το στήθος της. Αν μένει κάτι απ’ αυτήν, το μικρό μυαλό μου θα μπορούσε να το πει στρογγυλό. Η Έρικα είτανε μια στρογγυλή γυναίκα με στρογγυλή ζεστασιά.
Δημήτρης Χατζής

«Το διπλό βιβλίο»


σελ. 107-109






Όλα τα αποσπάσματα από το ίδιο βιβλίο, εδώ



Ανεβήκανε τότε στην κορφή του εαυτού τους



Από την άλλη μέρα. Ο μικρός άνθρωπος με προσοχή και με τάξη μεγάλη άρχισε κ’ έδενε τα σκοινιά του από χωριό σε χωριό σ’ όλη την επαρχία. Αυτός – που δεν είχε σκεφτεί ποτέ τέτοια πράματα. Και πότε καθότανε στο ραφτάδικο περιμένοντας ήσυχα κι άγρυπνα τους συνδέσμους του με τις εντολές, τις οδηγίες, τα σημειώματα, τις πληροφορίες, τα δέματα. Κάποτε χρειαζότανε να πάει μονάχος του. Και πήγαινε, τα κανόνιζε, ξαναγυρίζοντας σπίτι – να το ξαναρχίσει την άλλη μέρα το ίδιο παιγνίδι με το θάνατο.
Είχανε κ’ οι Γερμανοί τους δικούς τους ανθρώπους, τους είχανε βέβαια κ’ οι φασίστες της Θεσσαλίας. Δεν αργήσανε να το μάθουν για κείνους τους άλλους, που προφτάσανε και τους ξεφύγαν μεσ’ απ’ τα χέρια. Μπορούσαν πια να το βλέπουν πως κάτι καινούργιο γινότανε σ’ αυτή την περιοχή, σ’ όλη την επαρχία. Οι πληροφορίες τους λέγαν για κάποιον άνθρωπο που κρατούσε τα σκοινιά της οργάνωσης με χέρι γερό. Βαλθήκαν να τον γυρεύουν κάνοντας κάθε τρόπο να του σπάσουν το δίχτυ, με σκοτωμούς, με βασανιστήρια και με μπλόκα – και με παγίδες που του στήσανε. Το δίχτυ δεν έσπασε, οι παγίδες δεν πιάσαν. Ο άνθρωπος που ζητούσαν τους ξέφευγε, ο μηχανισμός του λειτουργούσε, οι πληροφορίες, οι οδηγίες του φτάνανε στο βουνό, οι συνδέσεις του από χωριό σε χωριό μέναν απείραχτες, οι αποστολές του πηγαίναν από δρόμους σιγουρεμένους. Έτσι τον άγριο εκείνο χειμώνα του σαράντα τρία, έτσι και την άνοιξη του σαράντα τέσσερα – έτσι κ’ ύστερα, που αρχίσαν τα πράματα να δείχνουν το τέλος. Δυο-τρία χτυπήματα που κατεβήκαν οι αντάρτες και δώσαν και στα φυλάκια και στους φασίστες και μέσα στον Αλμυρό, δε μπορούσανε στην Κομμαντατούρα να μη σκεφτούν πως είταν δική του δουλειά. Δε μπορούσαν μόνο να φανταστούν για τον άνθρωπο που ζητούσαν πως είταν εκείνος ο ράφτης της Σούρπης, ο ήσυχος άνθρωπος που τον βλέπαν να κάθεται με τις ώρες στην αυλή του σπιτιού του, παίζοντας με τα δύο παιδιά του και σκαλίζοντας τα λαχανικά του. Τον ζητούσανε περισσότερο μέσα στον Αλμυρό, στη Νέα Αγχίαλο αργότερα.
Ο συγγραφέας μας λέει πως δεν το ’χει σκοπό να γράψει τώρα την ιστορία της εποχής, να περιγράψει τα γεγονότα πώς γίνανε σ’ αυτή την περιοχή ή σε μιαν άλλη. Ούτε να γράψει έναν ύμνο για τον καιρό της αντίστασης. Ούτε να φκιάσει έναν ήρωα. Θέλει μονάχα να πει, πως ο μικρός άνθρωπός του, αυτός ο άνθρωπος που ’ταν πατέρας μου, το ’κανε τέσσερα χρόνια αυτό που νόμιζε χρέος του. Πιστά για τους άλλους, τελειωμένα γι’ αυτόν τον ίδιο. Και πως χαιρότανε πάρα πολύ κάνοντάς το – μια καινούργια χαρά, που δεν την ήξερε ως τότε. Ο μεγάλος κόσμος μαζευόταν όλος σε κείνο το αλωνάκι του δικού του ελάχιστου χρέους «για τα ύψιστα συμφέροντα της ανθρωπότητας». Και το αλωνάκι του δικού του Μεσολογγιού φωτιζότανε κάθε πρωί από ’ναν ήλιο που ξανάβγαινε από πρωί σε πρωί καινούργιος και πάλι καινούργιος. Και θέλει να πει πως ο ράφτης της Σούρπης δεν είταν ο μόνος και πως δεν είταν η μάνα μας μόνο που ’πε το ναι το δικό της. Πως χιλιάδες Έλληνες ανεβήκανε τότε στην κορφή του εαυτού τους, με το χρέος και με την ελπίδα. Κανενός τους δεν είταν έργο δικό του μονάχα – ολωνών τους είταν το έργο ολωνών. Ο φίλος του καφενείου είχε δίκιο – είταν όλοι τους σπουδαία παιδιά, μια γενιά σπουδαία παιδιά.


… Και πήγαν όλοι χαμένοι. Σαν το σκυλί στο αμπέλι. Ο συγγραφέας λέει και δω πως δεν το ’χει τώρα σκοπό να γράψει πώς γίναν τότε τα πράματα, πώς γύρισε έτσι ο τροχός τόσο γρήγορα κ’ οι άνθρωποι εκείνοι που κάναν το χρέος τους βρέθηκαν όλοι κατηγορούμενοι για φονιάδες και για προδότες, πώς χάθηκε εκείνος ο κόσμος. Δυνάμεις πολλές, μεγαλύτερες πέσαν πάνω του. Ανίδεος όπως είταν, ανώριμος, απονήρευτος, μαγεμένος από την ομορφιά που ’χε φτάσει ν’ αγγίξει – οδηγημένος στραβά νικήθηκε. Και νικημένον – τον έσφαξαν. Τόσο μόνο. Μα δε μπορεί να μην πει πως το ρομέικο τότε, για μιαν ακόμα φορά, τη θέλησε μ’ αυτό που γίνηκε τότε την αντίσταση και την προσπάθησε πάλι την προκοπή του, μακελεύτηκε πάλι γι’ αυτήν – και πάλι δεν έγινε τίποτα.
Το ρομέικο με τις χαμένες γενιές του…
Δημήτρης Χατζής

«Το διπλό βιβλίο»


σελ. 94-97


Όλα τα αποσπάσματα από το ίδιο βιβλίο, εδώ



Ο ξενότερος απ’ όλους τους ξένους



Για να πάω το πρωί στο εργοστάσιο παίρνω το µετρό, παίρνω και λεωφορείο, αλλιώς δεν προφταίνω. Το βράδυ όµως άµα σκολάσω, πάω µε τα πόδια, χειµώνα και καλοκαίρι. Για να φτάσω στο σπίτι πρέπει να περάσω από το κέντρο της πόλης, τη µεγάλη τη λεωφόρο, µε τις ρεκλάµες, τα καταστήµατα, τα µπαρ, τις βιτρίνες. Τα φώτα της έχουν ανάψει. Κι αν θέλεις να ξέρεις, εγώ πολύ τ’ αγαπάω τα φώτα της πόλης. Περισσότερο από τον ήλιο της µέρας. Είναι, λέω κάποτε µε το µικρό το µυαλό µου, τα νέα µας µάτια, του δικού µας του κόσµου του σηµερινού. Τα ηλεκτρικά τα φώτα τα βλέπουν καλύτερα.
Η λεωφόρος έρχεται κάθετα στη Μύλλερστράσσε που βρίσκεται το κατάστηµα το δικό µας. Περνώντας από κεί στέκοµαι µια στιγµή και κοιτάζω πάλι τη βιτρίνα του - κάθε βράδυ την κοιτάζω. ΑΟΥΤΕΛ απάνω µε νέον και µέσα στη βιτρίνα του όλες οι λάµπες που φκιάχνουµε, µικρές και µεγάλες, αναµµένες γύρω γύρω σαν να ’ναι κανένα χριστουγεννιάτικο δέντρο. Στέκοµαι και τις κοιτάζω. Σκέφτοµαι πως όλες οι λάµπες αυτές, όλες όσες έρχονται σ’ αυτό το κατάστηµα, µικρές και µεγάλες, κόκκινες, άσπρες ή πράσινες, έχουν όλες περάσει από τις δικές µου τις πλάτες. Κοιτάζω, λοιπόν, σαν να κοιτάζω, να ψάχνω µέσα τον εαυτό µου. Κάπου, λέω, πρέπει να βρίσκεται µέσα κι αυτός. Κάνω πάλι λογαριασµούς. ∆έκα δεκαπέντε εργοστάσια µας δίνουν τα προϊόντα τους έτοιµα για να γίνει ένα λαµπάκι των δύο κηρίων. Είµαστε δηλαδή διακόσιες χιλιάδες άνθρωποι. Βάλε και τις πρώτες ύλες - είµαστε όλος ο κόσµος µέσα σ’ αυτό το λαµπιόνι των δύο κηρίων. Και µας χωράει. Το ’δα σ’ ένα φιλµ την περασµένη βδοµάδα, που πήγαµε σινεµά µε κάτι Ρωµιούς. Μας έδειχναν µια στάλα νερό κι εκατοµµύρια µικρόβια µέσα. Στέκοµαι, λοιπόν, και γω κάθε βράδυ µπροστά σ’ αυτή τη βιτρίνα. Από µέσα το δικό µου το µικροβιάκι πρέπει να µε βλέπει κολοσσό σε τεράστια µεγέθυνση. Απέξω βλέπω τον εαυτό µου στην πραγµατική του διάσταση µέσα σ’ αυτό το µίνι λαµπιόνι.


Αφήνω το κατάστηµα, µπαίνω στη λεωφόρο
Στην αρχή που πρωτόρθα - τα ίδια µε το ΑΟΥΤΕΛ - νόµιζα τότε πως έχει πολλά να χαζέψει κανένας στη λεωφόρο. Περίµενα δηλαδή κάθε βράδυ πως κάτι θα γίνει. Τώρα το ξέρω βέβαια το λάθος µου. Εδώ ποτέ δε γίνεται τίποτα. ∆εν έχει ποτέ φασαρία, καβγάδες, να γίνει αναστάτωση, ταραχή. Σπάνια, σπανιότατα κανένα δυστύχηµα µόνο. Όλα πάνε µε την ίδια τάξη που πήγαν και χτες - σαν να ’ναι κάπου µια αόρατη τροχαία που τα ’χει βάλει στη ρέγουλα: Τάκα-τάκα στο εργοστάσιο. Τίκι-τίκι, τίκι-τίκι το ρολογάκι στη λεωφόρο.
Βάζω τα χέρια µου και τα δυο στις τσέπες του παντελονιού µου, µε το σακάκι πίσω ανασηκωµένο - κακή συνήθεια µου λένε και δεν την κόβω - παίρνω τη λεωφόρο, την περπατάω, µε το κεφάλι σκυµµένο, σαν κάτι να ψάχνω να βρω.
Άνθρωποι, κόσµος πολύς, περνάνε δίπλα µου, πάνε µαζί µου. Και πάω και γω - ο δρόµος µάς πάει, η λεωφόρος, κάτω απ’ τα φώτα της. Τους κοιτάζω. Όλοι τους, λέω, πηγαίνουνε κάπου, έχουνε κάπου να πάνε. Εγώ είµαι εδώ, στη λεωφόρο, στην άσφαλτο, περισσότερο απ’ όλους. ∆ε µε περιµένει κανένας εµένα, δεν έχω πουθενά που να θέλω να πάω, να γυρίσω κάπου. Σαν να ’ναι το σπίτι µου εδώ, εδώ κι η πατρίδα µου, το κανένα σπίτι µου, η καµιά µου πατρίδα. Λένε στο καφενείο και για τους άλλους - πως ξένοι γινήκαµε όλοι στις µεγάλες αυτές πολιτείες. Αν είναι έτσι, λέω τότες εγώ - εγώ, λοιπόν, πρέπει να ’µαι ο πιο γνήσιος πολίτης της πολιτείας των ξένων, ο ιθαγενής. Και να φροντίσεις εσύ, κύριε συγγραφέα, να µου βάλουνε κάποτε και µια πλάκα στο σπίτι της Φράου Μπάουµ, από την πίσω µεριά, της αυλής, πως εδώ κατοίκησε κάποτε ο ξενότερος απ’ όλους τους ξένους της πολιτείας των ξένων.
Δημήτρης Χατζής

«Το διπλό βιβλίο»


σελ. 68-70






Όλα τα αποσπάσματα από το ίδιο βιβλίο, εδώ



Δεν την έχω στην πατρίδα μου την πατρίδα



Τη μικρή τη Σπανιόλα τη φουμαδόρισσα είναι πέντε μέρες που δεν τη βλέπω. Μήτε στο διάλειμμα των δέκα μήτε και τις άλλες ώρες. Θα την έδιωξαν λέω. Κάιντε ντιτσιπλίν – δεν είχε καμιά πειθαρχία. Τι δε μπορούσε; Δεν την μπορούσε τη νόρμα – το ντιτσιπλίν. Δεν την μπορούσε και την άσφαλτο άμα σκολάσουμε. Μπορεί και να πέθανε. Αν πέθανε αλήθεια, οι δικοί της θα τη θάψανε με μεγάλες τσιριμόνιες και πολλούς σπανιόλικους θρήνους. Είδα μια φορά που κηδεύαν έναν γι’ αυτό το λέω. Είχαν και σημαία. Για φαντάσου, σκέφτηκα, να κηδευτώ κ’ εγώ με τη γαλανόλευκο.
Καημένο κορίτσι… Μου λείπει τώρα. Είταν ένα λιγνό πραματάκι, χλωμό, με κάτι μάτια μεγάλα, σαν της Αναστασίας κι αυτή – κάτι μπράτσα καλαμένια – το πηλοφόρι που λέγαμε.
Οι χειρότερες απ’ όλους, χειρότερα απ’ όλους εμάς είναι αυτές οι Σπανιόλες. Πάνε πάντα μαζί, σαν τα μελίσσια, σαν τα μυρμήγκια. Όπου βρίσκεται μία, θα ’ναι σίγουρα κι άλλες ή θα ’ρθούνε σε λίγο. Σα να φοβούνται να ’ναι μονάχες τους. Δε μπορούν να ζήσουν χωρίς ν’ ακούν η μία την άλλη – τσιου-τσιου-τσιου – όλο κάτι λένε. Ο Μπρουσάκης θέλει να μας εξηγήσει στο καφενείο πως έρχονται όλες από χωριά, κατευθείαν από το χωριό τους. Και δε μπορούν να λευτερωθούν απ’ αυτό – το πηγάδι της πλατείας, τα κρύα τα νερά, τα κουτσομπολιά, τις κατσίκες, τ’ αγαπητηλίκια τους. Επειδής, μας λέει ο φιλόσοφος, το χωριό τους εκεί, έμεινε ακόμα με τη ζωή τη δική του, δεν το σκορπίσαν ολότελα, όπως έγινε από χρόνια σε μας στην Ελλάδα. Σκολνάνε, λοιπόν, και τρέχουν να βρουν τους δικούς τους. Και ξεπορτίζουν κατά το βράδι οι δούλες που ’ναι στα σπίτια, οι λαντζέρισσες κ’ οι γκαρσόνες απ’ τα ρεστοράν, τις πιτζαρίες, τα καφενεία, να βρουν τις άλλες Σπανιόλες, να πούνε τα τσιου-τσιου-τσιου τους – αν έχουν ακόμα δουλειά, να σταθούνε μια στιγμή στη γωνιά του δρόμου, ν’ αλλάξουν ένα φιλί με τη φιλενάδα τους, να πουν, πως – αύριο πάλι την ίδια ώρα, εδώ στη γωνία – και να φύγουνε τρέχοντας, να μην έχουνε φασαρίες με τα ντιτσιπλίν, τις κυράδες τους – δεν παίζουν αυτές, οι Φράου Μπάουμ που τις έχουν στα σπίτια τους.
Ένα μικρό ρομέικο, σαράντα χιλιάδες ψυχές, είμαστε δω σε τούτη την πόλη. Περισσότεροι δηλαδή κι απ’ το Βόλο. Και τους έχουμε βέβαια κάμποσους τέτοιους και μεις – το κουβαλήσαν εδώ το χωριό τους, στο χωριό τους γυρίζουνε και κοιμούνται το βράδι, στο χωριό τους ξυπνούνε κάθε πρωί και περιμένουν ν’ ακούσουνε τα κοκόρια, που δε λαλούν στη Στουτγκάρτη – περπατούνε πάνω στην άσφαλτο και δεν έχουν κοτρώνια για να σκοντάψουν, παραπατούνε και παραδέρνουν μέσα στα σίδερα, τα γυαλιά, τ’ αλουμίνια που ’ναι γύρω τους. Δε σου λέω γι’ αυτούς – δεν είναι δική μου δουλειά – πήγαινε βρες τους – μπορεί να σου πουν αυτοί περισσότερα για το ρομέικο που ζητάς. Εγώ – για μένα σου λέω.
Και σου λέω, λοιπόν, πως είμαι τέσσερα χρόνια φευγάτος και τη νοσταλγία της πατρίδας που λένε, ποτές δεν την είχα. Δεν την ξέρω πώς είναι. Φαίνεται δηλαδή πως εγώ δεν έχω πατρίδα, δεν την έχω στην πατρίδα μου την πατρίδα, όπως την έχουν αυτές οι ανόητες οι Σπανιόλες, οι δικοί μας που βασανίζονται με τη νοσταλγία της, ο Σκουρογιάννης ο φίλος μου με το μεγάλο Ντομπρίνοβο που μας λέει. Εγώ ποτέ δε γυρίζω στη Σούρπη, στο σταθμό των λεωφορείων που στεκόταν η Αναστασία και με περίμενε, στην πλατεία του Αλμυρού που βρισκότανε το σινεμά της Κυριακής, στο ξυλάδικο, στο μαγέρικο του Βόλου που πηγαίναμε με το Μάστορα, δεν συλλογίζομαι τον εαυτό μου μέσα σ’ αυτά, δεν θέλω να ξαναπάω.
Είμαι, λοιπόν, ένας άνθρωπος που δεν έχει πατρίδα.
Δημήτρης Χατζής

«Το διπλό βιβλίο»




 Όλα τα αποσπάσματα από το ίδιο βιβλίο, εδώ



Δεν πάμε να πνιγούμε καλύτερα;

       Η δουλειά στο ξυλάδικο είταν η τέλεια αταξία. Δεν είχε ώρες κανονικές να δουλέψουμε, να ξέρεις τι έχεις να κάνεις, υπερωρίες, παύση το μεσημέρι, συνδικάτο, κρατήσεις –τίποτα απ’ αυτά. Καθώς ερχόνταν τα φορτηγά και φέρνανε την ξυλεία, τα δυο τ’ ανηψίδια –αυτά μπορούσανε να κάνουνε τη δουλειά τους. Εγώ δε μπορούσα να κάνω τίποτα, έπρεπε να περιμένω το Μάστορα. Ερχότανε κάποτε το πρωί, τα χαράματα, ερχόταν κάποτε και στις δέκα, κάποτε αργότερα ακόμα, το μεσημέρι. Και γινόταν κάποτε και τ’ αφεντικό μας έφτανε λαχανιασμένο τ’ απόγευμα, να μας πει πως ένας εργολάβος δικός του, έτσι κ’ έτσι τα κανονίσανε και θα ’ρχότανε το πρωί και του χρειαζόταν τούτο και κείνο και τόσο να ’ναι καινούργια ξυλεία και τόσο παλιά. Και τότες έπρεπε να δουλέψουμε μαζί με το Μάστορα ως αργά το βράδι – και δε μπορούσα να ’χω παράπονο, αφού τις άλλες ώρες καθόμουνα.

      Τα ίδια γινόντανε με την πληρωμή. Τ’ αφεντικό μας δεν είχε καθόλου βιβλία – μια φορά κάθε εξάμηνο ερχόταν ένας λογιστής και του τα ’φκιαχνε για την εφορία –όλα ψεύτικα. Μια φορά το χρόνο του ’φκιαχνε και τη δήλωση για τους φόρους –πάλι ψεύτικη. Δυο-τρείς μήνες ύστερα βρισκότανε σε λαχάνιασμα ατελείωτο με πιστοποιητικά κι αποδείξεις και δικηγόρους για την ψεύτικη δήλωση.

      -Μπρε μπεζεβέγκη, του λέει ο Μάστορας μια φορά –έτσι του μίλαγε. Περισσότερον τυραννίζεσαι και ξοδεύεις και περισσότερα παρά να επλήρωνες όπως πρέπει τους φόρους.

      -Ε ρε, κούνια που σε κούναγε, κακομοίρη Μιχάλη μου… Γι’ αυτό τα πρόκοψες έτσι. Να πληρώνουμε τα κανονικά μας, να γίνει κράτος δηλαδή το ρομέικο. Και δεν πάμε να πνιγούμε καλύτερα;
Δημήτρης Χατζής

«Το διπλό βιβλίο»




Όλα τα αποσπάσματα από το ίδιο βιβλίο, εδώ