Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΜΑΤΕΣΙΣ ΠΑΥΛΟΣ "Η μητέρα του σκύλου". Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΜΑΤΕΣΙΣ ΠΑΥΛΟΣ "Η μητέρα του σκύλου". Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Ο ανάπηρος (α’ μέρος)



Τον ανάπηρο τον έφερε ένα παιδί, και οι δύο γυναίκες ξύπνησαν και κοίταξαν. Ήταν άνθρωπος μισός, απουσίαζαν τα πόδια του τελείως, του είχανε κοπεί σύρριζα και στεκόταν στητός, σαν άγαλμα Λατινοαμερικάνου δικτάτορα, κουτσουρεμένο και πισώβαρο, σ’ ένα χειροποίητο καρότσι σανιδένιο με τέσσερα ρουλεμάν, με δύο χερούλια πίσω να το σπρώχνουν, και μπροστά ένα σκοινί σαν καπίστρι, να το τραβάνε. Ήτανε κάπου σαραντάρης, με γερές πλάτες και χέρια σκληραγωγημένα, τρία χρόνια τώρα που είχε χάσει τα πόδια του κι έτσι τα μπράτσα του είχαν δυναμώσει από το σπρώξιμο, σαν παλαιστής ήτανε. Κατέβαινε κάθε πρωί στην εθνική οδό. Ερχόταν και τον έβγαζε απ’ το πολυβολείο ένα παιδί από τον πλησίον συνοικισμό. Το βράδυ τον παραλάβαινε πάλι, ζωνόταν το καρότσι και τον ανέβαζε στο πολυβολείο με πληρωμή. Ο ανάπηρος του έδινε χρήμα, κάθε βράδυ, στην επιστροφή. Το παιδί τον σήκωνε απ’ το καρότσι για να κάνει την ανάγκη του, μετά τον ακουμπούσε πάλι στο καρότσι και τον τραβούσε μέσα, μέχρι το κρεβάτι. Τότε τον ξοφλούσε ο άλλος, το παιδί καληνύχτιζε κι ερχόταν το πρωί να τον κατεβάσει ξανά.
Ο ανάπηρος ζητιάνευε. Από τον συνοικισμό κατέβαινε μόνος του στην εθνική οδό. Κουμαντάριζε με δεξιοτεχνία το καρότσι του, ήξερε ν’ αποφεύγει τις ανηφόρες, ήξερε τα καλά περάσματα. Ζητιάνευε και βλαστημούσε όσους δεν του έδιναν. Φώναζε απαιτητικά πως είναι ανάπηρος πολέμου και έχουν υποχρέωση να τον συντηρούν. Έκανε οικονομίες. Από τις ελεημοσύνες σε μετρητά, φύλαγε όσα μπορούσε, και μία τόσο, κάθε τρεις μήνες, πήγαινε σε γυναίκα και της τ’ ακουμπούσε, σε μία κοινή στην εθνική οδό.
Η συγκατοίκηση με τις δύο γυναίκες του ήρθε κουτί. Σκιαγμένες και επαρχιώτισσες, μουγγή η μάνα, αδύνατη και ασχημούλα η κόρη, ένα παρλιακό, του άνοιγε δρόμος τώρα. Τώρα είχε συνεταίρους, μπορούσε να επεκτείνει τις δουλειές του, να προωθηθεί για επαιτεία στην Αθήνα, σε καλά πόστα.
Πρώτον, τους ανακοίνωσε πως το πολυβολείο είναι δικό του, αλλά θα τις αφήσει να μείνουν. Για νοίκι, θα τα ’βρισκαν αργότερα, τους είπε. Μπλόφα, για να τις έχει μόνιμα σε κατάσταση ανησυχίας.
Στην αρχή σκέφτηκε «εξασφάλισα την πουτάνα μου δωρεάν», όποια από τις δύο. Όμως έτσι τρομαγμένες και αγριωπές που τις είδε, λέει, άσε, αυτό αργότερα.
Που του είχαν τον χώρο συγυρισμένο, και που έβρισκε φαΐ μαγερεμένο, δεν το λογάριαζε, είχε συνηθίσει την ως τώρα ζωή του. Βέβαια, τον βόλευε που είχε εξασφαλίσει βαστάζο να τον κουβαλάει έξω για τις σωματικές του ανάγκες. Κυρίως όμως τον απασχολούσε το εμπόριό του, η επαιτεία. Με αντάλλαγμα το ενοίκιο, εξασφάλισε δύο άτομα συνεταίρους· η μεγάλη να τον τσουλάει, η μικρή για κράχτης, να βγάζει τον δίσκο. Σε προωθημένα πόστα τώρα. Και από την είσπραξη, θα τους έδινε κάτι, για τα τρόφιμα.
Στην αρχική φάση, η μικρή λίγο μουλάρωσε, μας έβαλε εδώ ο βουλευτής μας, του είπε. Και πρόσεχε, για τι εμείς έχουμε και τα πόδια μας. Τελικώς μονάχη της πήγε και του δήλωσε ότι πολύ ευχαρίστως να συνεργαστούν, θαύμα ιδέα, έτσι θα γνωρίσει τας Αθήνας, και θα πάρει τον αέρα της σκηνής, διότι, του είπε, ο βουλευτής τους θα έβγαζε σύνταξη της μαμάς της και την ίδια θα τη σύσταινε να παίξει στο θέατρο. Και μέχρι να ολοκληρωθούν οι κατάλληλες ενέργειες, δεχόταν η μικρή τη συνεργασία. Με τον όρο να τις αποκαλεί, τη μάνα της κυρία Μίνα και την ίδια δεσποινίς Ρουμπίνη. Τι δεσποινίς ρε, της λέει. Όλο ξεχνούσε τ’ όνομά της, το μπέρδευε. Μια μέρα μάλιστα την είπε Ραραού. Τρελάθηκε απ’ τη χαρά της η άλλη και υιοθέτησε το όνομα. Μ’ αυτό, του είπε, θα έβγαινε στη σκηνή. Ραραού. Ή, Δεσποινίς Ραραού.


Ο ανάπηρος (β’ μέρος)



Κι έτσι ξεκινήσανε τη φάμπρικα. Προσωρινώς μαμά, είπε το βλαμμένο η Ραραού στην άλαλη. Μέχρι να μας ταχτοποιήσει ο βουλευτής μας, της είπε.
Ξεκινούσαν χαράματα. Μέχρι να φτάσουν στο κέντρο της Αθήνας τους έπαιρνε κάπου δύο ώρες πορεία. Η άλαλη να τραβάει το καρότσι από μπροστά, ζεμένη το σκοινί σαν άλογο στο αλέτρι. Η κόρη της είχε φτιάξει με κουρέλια κάτι σαν επιγονατίδες για τις αμασχάλες, να μην την κόβει το σκοινί. Η μικρή από πίσω κρατούσε κόντρα με τα χερούλια, και πάνω στο καρότσι ο σακάτης σαν επίσημο ξόανο. Και όλο τους φώναζε, μην πηγαίνουν από τις γούβες, τραντάζεται και γαργαλιούνται τα απαυτά του. Χαχάνιζε η Ραραού, γαργαλιόταν και που το άκουγε, παρθένα ήταν αυτή, σίγουρα. Όμως ούτε ν’ ακούσει να κοιμηθούνε μαζί.
Του είχανε φτιάξει κι ένα σαν κουρτίνα, με σπάγκο και σεντόνι και τον απομόνωναν, για να γδύνονται πριν κοιμηθούνε. Αυτός έκανε μάτι. Η μεγάλη καθόταν στην καρέκλα, σαν κούκλα μοδίστρας. Η κόρη της έπλενε το πρόσωπο, τη χτένιζε. Άμα ήτανε να λουστούνε, κουβαλούσαν νερό, το βράζανε, το αδειάζανε στη σκάφη, μετά έβγαζαν έξω τον ανάπηρο.
Τη νύχτα, άμα δεν είχε ύπνο, τις χάζευε, άφηναν τη λάμπα μισοαναμμένη. Κοιμισμένες και οι δύο, ψόφιες, όλη μέρα πορεία και ζάλωμα το καρότσι. Στον ύπνο της η κόρη αγκάλιαζε τη μεγάλη, της έκρυβε το κεφάλι, της χτένιζε τα μαλλιά με τα δάχτυλα, αποκοιμισμένες και οι δύο. Αυτός δεν είχε ύπνο συνήθως. Αυνανιζόταν, μπας και κουραστεί και αποκοιμηθεί.
Με το χάραμα έπαιρναν τον δρόμο ξανά. Έφταναν στο πόστο, κανόνιζαν πού θα ζητιανέψουν, σε λαϊκή αγορά είτε εκεί που ξεφόρτωναν τα λαχανικά. Η κόρη κώλωνε το καρότσι με τέσσερις μικρούς τάκους, τους κουβαλούσαν πάντα μαζί, Ύστερα σάρωνε τον χώρο μπροστά απ’ το καρότσι μ’ ένα μικρό σάρωμα, έστρωνε ένα ταπετάκι, το ίσιωνε, έβαζε το πιάτο για τις ελεημοσύνες, και δίπλα μια γλαστρούλα μ’ ένα μυριστικό, μαντζουράνα, βασιλικό, αναλόγως την εποχή. Τις γλαστρούλες αυτές τις έκλεβε η Ραραού από παράθυρα ισογείων είτε από χαμηλά μπαλκονάκια. Με το γλαστράκι, ο πελάτης έβλεπε πως έχει να κάνει με νοικοκυρεμένους ανθρώπους και ατυχήσαντες, όχι τίποτα αλήτες. Ο σακάτης είπε και ψώνισαν μια σημαιούλα χάρτινη, και τη φύτευαν στο χώμα της γλάστρας, να γίνεται το θέαμα πιο εθνικό. Κι έτσι, με το σάρωμα δίπλα στο γλαστράκι, ένοιωθαν μια άνεση σπιτική, σαν να βρίσκονταν στην αυλή τους, και όποιος τυχόν πρόσεχε όλη αυτή την περιποίηση, τους θεωρούσε πλέον κάπως σαν ιδιοκτήτες του σκουπισμένου χώρου και τους έδειχνε ένα σαν σέβας. Η Ραραού αισθανόταν σαν οικοδέσποινα. Είχε οικονομήσει κάτι γόβες ψηλοτάκουνες, με φιόγκο όλο πούλιες μπροστά, τις είχε βρει στα πράματα του σακάτη. Τις παράχωνε στο καρότσι του, και όταν έφταναν και άρχιζαν την εργασία τους φόραγε τα ψηλοτάκουνα και υποδεχόταν τους πελάτες, άρχιζε το νούμερο της ζητιανιάς. Έτσι το έβλεπε αυτή, ως νούμερο από ρεβύ, ως εισόδια στον κόσμο της θεατρικής τέχνης.




Η κυρία Ρίτα



Οι πρώτοι συνεργασθέντες δοσίλογοι που την πλήρωσαν ήταν η κυρία Ρίτα και η Σιλωάμ.
Η κυρία Ρίτα ήταν επαγγέλματος πουτάνα. Ψευδώνυμο ήταν το Ρίτα, Βασιλική τη λέγανε. Η κυρία Ρίτα ήταν η πλέον σεβαστή πουτάνα των Επάλξεων. Πολύ βεντέττα, από κείνην αντέγραψα εγώ μερικά κολπάκια μετέπειτα στην καρριέρα μου ως ηθοποιός. Είχε και δικό της μπορντέλο, όμως έπαιρνε και έξω δουλειά. Κυρίως Γερμανούς, στο εστιατόριον «Το Συντριβάνι», όπου της είχα πάει το πρόσφορο του παπα-Ντίνου επί Κατοχής. Μάλιστα διαδόθηκε τότε πως είχαν σχέσεις, ο παπα-Ντίνος ήτανε μπήχτης, με παπαδιά πολύ θεούσα και άχαρη.
Όταν περνούσε η Ρίτα, οι τίμιες έκαναν τον σταυρό τους. Παρθένα μου, φύλαγέ μας από τέτοια πτώση, είπε κάποτε η μάνα μου μπροστά στην κυρία Κανέλλω. Αυτά, επί κυρ Άλφιο. Η κυρία Κανέλλω δεν ειρωνεύτηκε, ποτέ της δεν θεώρησε παλιογυναίκα και τη μάνα μου επειδή δεχόταν τους δύο Ιταλούς.
Η κυρία Ρίτα ήταν επίσημος άνθρωπος. Περπατούσε σαν αρχιερέας. Την καλημέριζαν όλοι στον δρόμο, ακόμη και οι δικαστικοί, η ματιά της παντού, να κάνει έλεγχο ποιος δεν τη χαιρετάει. Οποιανού του βάσταγε, ας την αγνοούσε· η κυρία Ρίτα τον άρχιζε μπροστά σε όλη την αγορά κάτι βλαστήμιες να σου σηκώνεται η πέτσα. Και μετά του θύμιζε πόσες φορές τον είχαν πάρει βίζιτα τα κορίτσια της, και μάλιστα μισοτιμής. Η ίδια έπαιρνε μόνο ανωτέρους υπαλλήλους. Και στρατιωτικούς, μόνο από λοχαγό και πάνω.
Εγώ προπολεμικώς, όταν την έβλεπα, ανατρίχιαζα απ’ το πολύ μεγαλείο της. Με δύο ανθρώπους έχω ανατριχιάσει ως παιδάκι: με την κυρία Ρίτα, και τη βασίλισσά μας, όταν την είδα πρώτη φορά. Δυστυχώς δεν ξανασυναντηθήκαμε. Είχε έρθει περιοδεία στας Επάλξεις, σύζυγος διαδόχου μονάχα ήταν ακόμη, και τη γύριζαν τουρνέ να την αγαπήσει ο κοσμάκης. Είχε πολύ κόσμο στην υποδοχή της, χάσαμε τη μάνα μου. Το πλήθος μας έσπρωχνε, εγώ με τον μπαμπά μου βρεθήκαμε στην πίσω-πίσω σειρά, ο μπαμπάς με σήκωσε στους ώμους του, κοίτα τη βασίλισσα, κοίτα τη βασίλισσα μου φώναζε. Ήταν πολύς ο κόσμος και μεις πίσω, ο μπαμπά ς μου τελικώς δεν κατάφερε να την αντικρύσει, ήταν και κοντός, όμως έκλαιγε από αφοσίωση. Ήταν και η Ρίτα στην υποδοχή, αν και όχι μαζί με τους επισήμους. Χαιρέτησε μάλιστα τον κύριο νομάρχη· ξύπνιος άνθρωπος αυτός, την αντιχαιρέτησε, τι κάνετε μαντάμ Ρίτα, της είπε, πώς πάνε οι δουλειές.
Με την Απελευθέρωση, της γκρεμίσανε το μισό μπορντέλο προς παραδειγματισμόν, και της αφαίρεσαν την άδεια εργασίας για έναν ολόκληρο μήνα. Το άνοιξε πάλι όμως μόλις έφτασαν οι Σύμμαχοι, συνέβαλε ο βουλευτής μας ο κύριος Μανώλαρος, γιατρός ακόμη τότε. Μάλιστα μεταγενεστέρως πρόσθεσε στο κυρίως μπορντέλο και τρία δωμάτια αυθαίρετο, με ενίσχυση από το σχέδιο Μάρσαλ είπανε, από κονδύλι για πολεμικές αποζημιώσεις, το παρουσίασε ως κατεδαφισθέν από βομβαρδισμό, επί Τσαλδάρη αυτά.
Και έτσι τιμωρήθηκε για τη συνεργασία της με τον Κατακτητή η κυρία Ρίτα.


Φαΐ έχει;



Η μητέρα μου δεν έλεγε να βγει από το σπίτι. Εκτός από κανένα βραδάκι, όταν τη φώναζε η κυρία Κανέλλω να κάνουν λίγη παρέα, είτε να τη βοηθήσει στην μπουγάδα, ξέβγαλμα. Στο μεταξύ είχανε χαλαρώσει τα αυστηρά μέτρα, ο κατακτητής είχε καταλάβει πως ήμαστε υπάκουοι κατεχόμενοι και η κυκλοφορία επιτρεπόταν μέχρι τα μεσάνυχτα. Ο κινηματόγραφος άρχισε πάλι, βέβαια όλο γερμανικές οπερέττες με τη Μαρίκα Ρεκ και ουγγαρέζικα κοινωνικά με τον Πωλ Γιαβόρ και την Καταλίνα Καράντυ βάζανε, και κάτι λίγα ιταλικά.
Στον κινηματόγραφο πήγαινα με τον Φάνη μας, μας έμπαζε τζάμπα ο κύριος Βιττόριο, της Καραμπινερίας και αυτός, αντικαταστάτης του κυρ Άλφιο, που είχε γυρίσει στην πατρίδα του τότε. Το εισιτήριο ήτανε φτηνό, γενική είσοδος πέντε εκατομμύρια, πολύ φτηνό αν σκεφτείς πως ένα κουτί σπίρτα είχε τρία εκατομμύρια, αλλά εμείς πού να τα βρούμε. Γέμιζα σταφίδα την τσέπη του Φάνη μας και πηγαίναμε πέντε μ’ εφτά. Προτού μπούμε ρωτούσαμε τον μπάρμπα-Γρηγόρη στην είσοδο, φαΐ έχει; Και μπαίναμε.
Διότι διαλέγαμε έργα όπου έδειχναν φαγητό. Στα κοινωνικά, δεν τρώγανε. Στις οπερέττες όμως είχε πάντα σκηνές με επίσημα δείπνα, τραπέζι φορτωμένο φαγιά, και οι πρωταγωνιστές όλο να μιλάνε και να μην τρώνε καθόλου. Αφού μια μέρα ένας θεατής φωνάζει του Βίλλυ Φριτς στην οθόνη, φάτε και τίποτα μωρέ! Ο κόσμος παρακολουθούσε και αναγλειφόταν με τα φαγιά, κι έβαλε τα γέλια μόλις τ’ άκουσε αυτό. Όμως ένας Γερμανός φαντάρος που έβλεπε το έργον νόμισε πως του βρίσανε την πατρίδα του και τον εξέρανε στις μπουνιές τον ανθρωπάκο που το φώναξε.
Μ’ αυτά τα έργα χορταίναμε, γιατί είχε και δεύτερη σκηνή φαγητού, όταν ο αστέρας πήγαινε την πρωταγωνίστρια σε εστιατόριο, ή σε σεπαρέ, για να την αποπλανήσει. Στην αρχή όλο έπιναν και το κοινό θύμωνε. Μετά όμως ερχόταν και το φαγητό. Πολύ άνοστα πράματα έμοιαζαν, όλο στρείδια, χαβιάρια, εγώ από τότε σιχαίνομαι τα θαλασσινά. Φασολάδα ή ψητό, είτε κεφαλάκι στον φούρνο, δεν τρώγανε ποτέ. Σ’ ένα έργο μόνο φάγανε κάτι αυγά. Πολλές φορές, όταν τέλειωναν οι σκηνές με τα φαγιά, με τραβολογούσε ο Φάνης να φύγουμε, γιατί μετά όλο ερωτικές σκηνές και σαλιαρίσματα είχε, από τότε φαίνεται καταδίκασα γενικώς τον έρωτα· γενικώς τον θεωρούσα λιγάκι σαν εγχείρηση στο κρεβάτι, κι ας πλαντάζει ο αρσενικός απάνω μου, ακόμα και σήμερα δηλαδή.


Και ο Ρήγας Φερραίος το ίδιο θα ’κανε



     Η μάνα μου καθόταν στη ραπτομηχανή, και για να με παρηγορήσει μ’ έβαλε να τη βοηθήσω. Ξήλωνε τη σημαία μας. Την είχαμε κρεμάσει τη μέρα που έφυγε ο πατέρας μου, και άλλη μια ημέρα, που πήρε ο στρατός μας μια πόλη, Κορυτσά νομίζω. Τώρα, Κατοχή, η σημαία ήταν και άχρηστη και επικίνδυνη, αν τυχόν μας έκαναν έρευνα. Σε όλα τα σπίτια έκαναν έρευνα, ένας διερμηνέας Έλληνας και δύο Γερμανοί. Αρχικώς έστελναν Ιταλούς, αλλά επειδή έπιαναν συζήτηση με τους κατεχόμενους, οι Γερμανοί τους έβγαλαν απ’ αυτή την εργασία. Στο δικό μας το σπίτι δεν είχαν έρθει ποτέ για έρευνα, κι εγώ το είχα σαν κοινωνική ταπείνωση. Πάντως, επειδή περί σημαίας, εγώ δεν καταλαβαίνω σε τι χρησιμεύει, μόνο σε μερικές επιθεωρήσεις μας φάνηκε χρήσιμη, σε ορισμένα νούμερα.

     Ξηλώναμε τη σημαία με την μητέρα μου. Ευτυχώς ήταν μεγάλη, την είχε, θυμάμαι, φέρει ο πατέρας μου μια φορά προ ετών, ένας κρεοπώλης είχε φαλιρίσει και δεν του ξόφλαγε τριών ημερών άντερα και πλυστικά πατσάς. Και ο πατέρας μου του έκανε κατάσχεση μια σημαία και μία ζυγαριά, καντάρι τη λέγαμε τότε, απ’ αυτές που κρεμάς το εμπόρευμα από ένα τσιγκελάκι για να το ζυγίσεις. Δεν πρόφτασε να κάνει κατάσχεση σε τίποτ’ άλλο, τον είχαν προλάβει άλλοι, μόνο η σημαία και το καντάρι είχαν απομείνει στο μαγαζί. Και όταν την αναρτήσαμε στις είκοσι οχτώ Οκτωβρίου που έφευγε ο πατέρας μου, σχεδόν κουκούλωσε όλη μας την πρόσοψη, μου θύμισε ένα πατριωτικό σχολικό τραγούδι, σκέπασε μάνα σκέπασε, γαλανομάτα κόρη. Ευτυχώς που τη θυμήθηκε η μητέρα μου. Αρχικώς την είχαμε και για σεντόνι. Τώρα, την ξηλώσαμε και η μητέρα μου την έκοψε κι έβγαλε τέσσερα ζεύγη φανελλάκια για όλα μας, και από δύο βρακιά του καθενός. Μάλιστα, θυμάμαι, στο δικό μου βρακί έλαχε η μέση, με το σταυρό, δε σήκωνε ξήλωμα, κι έτσι φόραγα βρακί κυανόλευκο και ο σταυρός μ’ έκοβε στον καβάλλο αποκάτω ακριβώς. Πάντως, ξεχειμωνιάσαμε μ’ αυτά τα εσωρρουχάκια. Και ούτε διατρέχαμε πλέον κίνδυνο να βρουν σπίτι μας σημαία, πράγμα αντιστασιακό, έτσι και μας έκαναν έρευνα. Αν και δεν έλπιζα πλέον. Όμως ο παπα-Ντίνος είδε μια μέρα απλωμένα τα εσώρρουχά μας σε σκοινί πίσω απ’ το ιερό, τα κατάλαβε όλα. Πώς βάσταξε η καρδιά σου, κυρά μου, λέει στη μάνα μας. Και η μαμά μου του λέει και ο Ρήγας Φερραίος το ίδιο θα ’κανε αν είχε παιδιά γδυμνά. Ο παπάς δεν ξανασχολίασε για τα σώβρακά μας.